29 Haziran 2014

Türk Kültüründe ‘Aşık Kemiği’

İnsanda dahil olmak üzere 4 ayaklı memelilerde özellikle ‘Koyun, Keçi’ vb türlerin ayak bileğindeki Tarsus kemiklerinden bir tanesidir.

Şekil itibari ile küpe benzetilebilir ve genellikle öncül zarlar olarak kullanılmıştır. Tarih boyunca yapılan arkeolojik araştırmalarda bir çok kültürde aktif olarak çeşitli amaçlara hizmet etmiştir. Konya ‘Çatalköyükten’, Gaziantep’deki Geç Hitit dönemine ait ‘Karkamış’ kalıntılarına kadar bir çok yerde Aşık kemiklerine rastlanmıştır. Didim Apollon Tapınağın’da din adamlarının aşık kemikleri yardımıyla kehanette bulunduğu bilinir.

Türk Kültüründe ‘Aşık Kemiği’

Aşık Kemiği

Türk tarihi hakkında yapılan etimolojik çalışmalarda en erken referanslardan birisi olan Irk Bitig kitabındaki fal bakma,yine Aşık kemikleri aracılığıyla gerçekleşmektedir.

Eski bir Orta Asya geleneği olarak oynanan ‘Aşık (Aşak, Aşuk) oyunu yan yana dizilen aşık kemiklerinin etrafına büyükçe bir daire çizilir daha sonra oyuncuların ellerine aldıkları bir başka aşık kemiği yardımıyla dizilenlere fırlatılır ve çarpmanın etkisi ile daire dışına çıkarabilen kişi o kemiği ütmüş olur. (Genelde fırlatılan aşık içine ya kurşun dökülmüş yada kütlece ağır olanlardan seçilir.) Ayrıca eski kaynaklarda belirtilen 5 taş oyunu gibi daha birçoğunun da aşık kemikleri ile oynandığı ileri sürülür.

Yakın tarihte aşık kemikleri yerini bilyelere bırakmış olmasına rağmen Anadolu’da halen oynanan bu oyunun ‘Aşık Atmak’ deyimine kaynaklık ettiği düşünülmektedir.

B.Bakır
Detaylı Bilgi İçin;
Bilig Bitig
Geçmişten Günümüze Aşık Oyunları – Heval Bozbay
Nişanyan Etimolojik Sözlük

Kaynak: Tarih Tarih

Share

You may also like...

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir